Tiễn biệt Phạm Thiên Thư

Ký ức của tôi về thơ Phạm Thiên Thư là những dòng đẹp tuyệt loáng thoáng mùi trầm của chùa và mùi thơm của vạt áo đời:

“Mười con nhạn trắng về tha

Như Lai thường trụ trên tà áo xuân

Vai nghiêng nghiêng suối tơ huyền

Đôi gò đào nở trên miền tuyết thơm.”

hay là

“Người về sao nở trên tay

Với hài đẫm nguyệt thêm dài gót mơ.”

Trời, hồi mười tám hai mươi đọc mấy câu này thấy đẹp rụng rời, thấy rung rinh trong tim phập phồng tuổi lớn, thấy “sao nở trên tay” lấp lánh dịu dàng mơ mộng. Võ Phiến gọi Phạm Thiên Thư là “tu sĩ đa tình”, nghe ra cũng có lý. Thiếu một trong hai, chất thơ của Phạm Thiên Thư không còn nguyên vẹn.

Sau mới biết Phạm Thiên Thư từng đi tu 9 năm với pháp danh Thích Tuệ Không. Càng đọc thơ ông, tôi càng nghĩ ông đi tu như một đoạn đường người ta đi học vậy, và những thứ ông học trong kinh kệ được thấm đẫm ngược vào thơ.

Hồi Phạm Duy chuyển qua viết Mười bài Đạo ca cũng đã phổ một loại thơ của Phạm Thiên Thư. Trên đời có nhiều duyên gặp gỡ khiến người ta phải tấm tắc, thì đây là một trong những mối tương ngộ như vậy. Trong hồi ký, nhạc sĩ Phạm Duy kể lại duyên gặp gỡ với thi sĩ Phạm Thiên Thư như “là của một ngọn núi và một đám mây” (như lời Thư).

“Chúng tôi gặp nhau gần như hằng ngày. Gặp tu sĩ Tuệ Không kiêm thi sĩ Phạm Thiên Thư là tôi như thoát xác, vượt ra khỏi những đắng cay, chán chường và bế tắc của tâm ca, tâm phẫn ca, vỉa hè ca. Phạm Thiên Thư đưa cho tôi tập thơ Ðưa Em Tìm Động Hoa Vàng hay bài thơ Gọi Em Là Đóa Hoa Sầu… để tôi phổ thành những bài hát thanh cao nhất của thời đại.

Ðối với tôi lúc đó, hình ảnh thiền, chùa, động hoa vàng thật là mát mẻ và rất cần thiết. Bài Ðưa Em Tìm Động Hoa Vàng được rút ra từ mấy trăm câu thơ của thi sĩ, và ta chỉ cần có ba đoạn ca là nói lên hết được cái cảnh ngày xưa, có kẻ từ quan, lên non tìm động hoa vàng… Ðể làm gì? Không phải chỉ để nhớ nhau mà chính ra là để ẩn náu vậy”.

Phạm Duy hơn Phạm Thiên Thư 20 tuổi, nhưng tuổi đời có là gì với những khoảnh khắc giao cảm và cùng chiêm ngưỡng cái đẹp trong nghệ thuật. Thơ Phạm Thiên Thư – Nhạc Phạm Duy tạo nên những tác phẩm khiến người ta ngơ ngẩn:

“Rằng xưa có gã từ quan

Lên non tìm động hoa vàng nhớ nhau…”

hay là

“Em tan trường về, đường mưa nho nhỏ

Em tan trường về, đường mưa nho nhỏ

Ôm nghiêng tập vở, tóc dài tà áo vờn bay…”

Hôm nay được tin Phạm Thiên Thư vừa mất (7/5/2026), có lẽ hai cụ đã gặp nhau hàn huyên chuyện đạo đời gió mây. Còn tôi ngồi đây nghe Thái Hiền hát Đưa Em Tìm Động Hoa Vàng mà thấy lại tuổi mới lớn của mình. Âm nhạc và Thơ ca là hai điều tuyệt vời nuôi dưỡng tôi khi ấy, nên mỗi bài hát câu thơ nghe lại như được nhìn thấy một lát cắt của chính mình.

Xin cảm ơn những người nghệ sĩ. Xin cảm ơn Phạm Thiên Thư. Chỉ biết viết vài dòng tiễn ông về với thiên thu…

“Chim ơi chết dưới cội hoa

Tiếng kêu rơi rụng giữa giang hà

Mai ta chết dưới cội đào

Khóc ta xin nhỏ lệ vào thiên thu.”

(thơ Phạm Thiên Thư)

Peace,

Phiên Nghiên

CA, 5/2026