Why the addiction?

Chẳng có ai một sáng thức dậy quyết định: “Hôm nay tôi sẽ biến mình thành con nghiện, sẽ phạm pháp, sẽ bỏ hết những gì đang có.”

Cho nên nếu bạn đang đặt câu hỏi “Tại sao một người có tài năng, có tiền bạc, có danh vọng, ý thức được chơi thuốc là chuyện bất hợp pháp nhưng họ vẫn chơi? Có là quá bất hợp lý không?” thì bạn hỏi đúng rồi đó.

Mình thử tìm các bài phỏng vấn NTK Công Trí hồi trước. Không có nhiều thông tin về tuổi thơ, hoặc đời sống cá nhân. Mình cảm thấy anh là một người kín tiếng, tập trung sáng tạo và cô đơn.

Không hiểu nhiều về một người, nhưng qua chuyện này khiến mình tự hỏi “Why the pain?” – nỗi đau khoảng trống gì anh đã đối diện?

.

The question is never “Why the addiction?” but “Why the pain?”

– Gabor Mate

.

Năm 2018 khi chuyển đến sống ở Los Angeles, giữa Hollywood nồng nặc mùi cần sa và những góc đường đầy dealer, mình tò mò về việc vì sao người ta nghiện.

Sau đó, mình hiểu một phần lý do người ta bảo nước Mỹ là unhappy nation dù đầy vật chất và tiên phong trong nhiều thứ. Nước Mỹ đang chứa nhiều bất trắc và nỗi đau khó giải quyết và phóng chiếu lên đời sống hàng ngày, lên mỗi cá nhân.

Rồi mình tiếp cận với vấn đề nghiện theo nghiên cứu của Gabor Mate, mình thấy một góc nhìn mới là để thực sự giúp những người đang đấu tranh với nghiện, chúng ta phải vượt qua định kiến và xem xét nó như một vấn đề sức khỏe cá nhân và cộng đồng.

Nghiện ở đây không chỉ là nghiện thuốc, mà còn có thể là nghiện shopping, nghiện ăn, nghiện rượu, nghiện cờ bạc, nghiện công việc, nghiện phim s.e.x, nghiện tình dục, nghiện quyền lực…

Gabor Mate định nghĩa nghiện là hành vi mà một người tìm thấy sự khoái cảm hoặc sự giải thoát tạm thời và liên tục phát sinh sự thèm muốn. Tuy nhiên, nó gây ra những hậu quả tiêu cực về lâu dài nhưng họ lại không thể từ bỏ hành vi dù hiểu có hậu quả xấu xảy ra.

Nói cách khác, nghiện là sự thèm muốn khoái cảm hay sự giải thoát trong ngắn hạn, biết là gây tổn hại nhưng không thể từ bỏ được.

Gabor Mate nhấn mạnh nghiện không phải là sự yếu đuối cá nhân, mà là một phản ứng sinh lý và tâm lý phức tạp trước đau khổ hoặc tổn thương nội tại. Việc cai nghiện cần sự kiên trì, lòng từ bi và một hệ thống hỗ trợ toàn diện.

Cái khó chính là vòng luẩn quẩn của nghiện được tiếp sức bởi não bộ liên tục tìm kiếm sự giải thoát khỏi nỗi đau cảm xúc. Những người tìm kiếm đến chất kích thích bị chiếm đoạt khả năng tự nhiên của não để cảm nhận niềm vui và thay thế nó bằng một sự phụ thuộc có hại.

Cái khó nữa là làm sao có ai kiên nhẫn với nỗi đau của mình, thậm chí chính mình còn từ chối nhìn nhận nó?

Mình hiện đồng hành như một coach của một số KOL, mình được nghe họ nói và thấu hiểu áp lực khủng khiếp của những người phải liên tục đối diện với công chúng, liên tục sáng tạo, liên tục lấy bản thân ra làm chất liệu.

Sự trống rỗng của họ phải được đo bằng khoảng cách của hố đen.

Để trở về được nhìn đời như đời là, tất cả đều phải trở về với con đường hiểu-mình, hiểu từ thân tới tâm, hiểu nỗi đau và niềm vui của sự tồn tại và dám làm lành với bản thân mà sống hết cuộc đời này, phát huy năng lực mà không làm tổn hại chính mình.

“Only in the presence of compassion,” Gabor Maté insisted, “will people see the truth.”

Thực sự bây giờ bạn không cần hả hê cho giới nghệ sĩ, cũng không cần tiếc cho một tài năng. Tài năng của ảnh vẫn không mất đi đâu cả. Hãy nương làn sóng này mà nhìn lại nỗi đau, khoảng trống, sự cô đơn cũng như các vấn đề của mình.

Nguyện mỗi chúng ta thấy được sự thật trong chính mình.

Peace,

Phiên Nghiên

7.2025